OBJAWY ZABURZEŃ INTEGRACJI SENSORYCZNEJ
Objawy zaburzeń integracji sensorycznej u dzieci najczęściej przekładają się na:
- trudności w uczeniu się – kłopoty z czytaniem, zapamiętywaniem, pisaniem – robi to wolniej, gubi się, trudno się koncentruje, łatwo się rozprasza oraz ma problemy z ortografią
- ma trudności w przepisywaniu z tablicy, często robi błędy, myli się, zamienia litery i cyfry
- brak chęci do nauki – niska motywacja i samoocena
- zbytni spokój, powolność wykonywanych codzienne czynności: odrabianie lekcji, ubieranie się itp.
- podczas siedzenia ma trudności z utrzymaniem prawidłowej, pionowej pozycji ciała – garbi się, kładzie na stole, podpiera, nieustannie zmienia pozycję, zdarza się, że spada z krzesła
- często przyjmuje pozycję głową w dół
- ma słabą równowagę: potyka się i upada częściej niż rówieśnicy
- ma słabą koordynację i opóźniony rozwój ruchowy: ruchy dziecka są niezgrabne, często przewraca się – potyka się o „powietrze”, szybko się męczy, wpada na napotkane sprzęty, prawie zawsze ma jakiś siniak czy zadrapanie
- kłopoty z koncentracją uwagi, łatwo się rozprasza, sprawia wrażenie, jakby wiecznie było zmęczone
- jest bardzo hiperaktywne – wydaje się stale gotowe do działania i nie potrafi radzić sobie z negatywnymi emocjami, ma trudności z samodzielnym uspokajaniem się, łatwo je wyprowadzić z równowagi
- uwielbia ruch, poszukuje go, cały czas dąży do niego, nie potrafi usiedzieć spokojnie – wierci się, buja, biega, skacze, kręci się, często zmienia pozycję ciała, ma trudności w utrzymaniu koncentracji na zadaniu
- w porównaniu do innych dzieci czy wymagań sytuacji porusza się zbyt szybko lub za wolno
- bywa uparte, negatywistyczne
- nadpobudliwość psychoruchowa (ADHD – zespół nadpobudliwości psychoruchwej, ADD – zespół deficytu uwagi)
- nadwrażliwość lub zbyt mała wrażliwość na bodźce wzrokowe: podchodzi zbyt blisko do telewizora, świeci sobie latarką w oczy lub domaga się zasłaniania rolet, unika ostrego słońca, unika kontaktu wzrokowego
- nadwrażliwość lub zbyt mała wrażliwość na bodźce słuchowe: unika głośnych zabaw, cały czas coś nuci, mruczy, śpiewa lub głośno tupie podczas chodzenia, lubi przebywać w miejscach, gdzie jest głośno i gwarno
- nadwrażliwość lub zbyt mała wrażliwość na bodźce dotykowe: nie zauważa, że ma brudną twarz, brudne ręce , okruchy na twarzy czy nadmiernie i pedantycznie często myje ręce
- nadwrażliwość na ruch – negatywna reakcja na ruch oraz lek przed upadkiem lub wysokością – unika placów zabaw, nie lubi huśtawek, karuzeli, zjeżdżalni, unika niestabilnych powierzchni, chodzenia po krawężnikach, murkach, podestach, trzyma się poręczy podczas chodzenia po schodach i dostawia nogi do siebie na każdym stopniu
- okazuje niepokój, gdy musi oderwać nogi od podłoża, np. wejść na wysokie schody (w tym również ruchome), na drabinkę, usiąść na wysokim stołku;
- ma trudności z naśladowaniem ruchu
- niechętnie chodzi boso po trawie, piasku
- brak przyjemności z zabaw ruchowych, na świeżym powietrzu
- nie lubi zajęć sportowych: rzucanie i łapanie piłki jest dla niego trudnym zadaniem, jest niezgrabne ruchowo, ma kłopoty z rzucaniem do celu
- nabycie nowej umiejętności wymaga od dziecka wielu prób i powtórzeń, np.: jazda na rowerze, rolkach
- nowych aktywności fizycznych np. :jazda na rowerze, pływanie uczy się długo i z mozołem a czasem mimo wysiłku nie udaje mu się ich opanować
- podczas gimnastyki lub rytmiki wielu ćwiczeń nie jest w stanie wykonać
- podczas swobodnych zabaw ruchowych – nie może dotrzymać kroku rówieśnikom
- ma słabe wyczucie odległości – często staje zbyt blisko innych ludzi, przedmiotów
- nie lubi dziecięcego baraszkowania z rodzicami lub rodzeństwem
- nie lubi turlać się po podłodze, podskakiwać, robić fikołków, karuzeli lub przeciwnie – uwielbia to
- ma kłopoty ze staniem na jednej nodze, przeskakiwaniem przez niewielkie przeszkody
- bardzo często chodzi na palcach, kręci się wokół własnej osi
- podczas gier zespołowych zdarza się, że biegnie w innym kierunku niż jego drużyna, w inną stronę niż piłka, którą ma złapać, jest zdezorientowane, ma słabe wyczucie odległości
- ma problemy z samodzielnym myciem się, jedzeniem, korzystaniem z toalety, ubieraniem się – zwłaszcza zapinaniem guzików, sznurowaniem butów,
- wiele czynności samoobsługowych wykonuje z trudem, powoli, niezdarnie bądź „dziwacznie”
- ma trudności z samodzielnym piciem, żuciem i przełykaniem pokarmów – preferuje dania o określonej konsystencji, temperaturze, strukturze
- na ubrudzenie się, niektóre faktury ubrania i pożywienia reaguje awersyjnie
- wycofywanie społeczne, dziecko źle się czuje w zatłoczonych miejscach
- w nowym miejscu czuje się zagubione, potrzebuje sporo czasu by zdobyć orientację w otoczeniu
- dziecko trudno jest skłonić do współpracy z dorosłym lub współdziałania z innymi dziećmi
- ma trudności ze skupieniem uwagi
- problemy motoryczne: cięcie nożyczkami, rysowaniem po śladzie
- niewłaściwie trzyma w rękach przedmioty codziennego użytku tj. nożyczki, sztućce, przybory do pisania – zbyt mocno/słabo dociska narzędzie pisarskie
- myli stronę prawą i lewą w obrębie własnego ciała oraz otaczającej przestrzeni, kierunki góra-dół, myli podobne litery, np. b-p, d-p, cyfry, wyrazy
- ma trudności z wyciszeniem się i zasypianiem – odracza moment zaśnięcia, często przebudza się w nocy
- ma trudności z samoregulacją – płaczliwe, mało elastyczne, łatwo przechodzi od śmiechu do płaczu, ma niskie poczucie własnej wartości
- jest nadwrażliwe emocjonalnie, często się obraża, drażliwe, niekonsekwentne w reakcjach
- jest labilne emocjonalnie, często wpada w silne emocje
- zapomina polecenia – słucha ale jak by nie słyszało, ma trudności w ich wykonaniu
- nagłe dotknięcie, popchnięcie dziecka wywołuje duży lęk i reakcję obronną niewspółmierną do siły bodźca
- drobne urazy, zadrapania wywołują gwałtowną reakcję i długotrwałe narzekania, płacz
- ogólna dezorganizacja działania
- lubi wpadać na ludzi, przedmioty, specjalnie upadać na kolana czy pupę, wykonywać „ślizgi” na kolanach, czuje potrzebę mocnych wrażeń, czasami niebezpiecznych
- ma problem z regulacją siły jakiej ma użyć do wykonywania zadania, zdarza się, że nieświadomie krzywdzi innych czy zwierzęta
- dziecku często przytrafiają się przykre przygody tj. rozlanie herbaty, strącenia przedmiotów, rozsypanie cukru itp., nieumyślnie wchodzi lub wpada na meble, ściany, inne dzieci, często się potyka
- sprawia wrażenie słabego, szybko się męczy
- nie ma dominacji jednej ręki
- nie lubi brudzących zabaw np. plasteliną, gliną, pianką do golenia, masami plastycznymi, piaskiem oraz malowania palcami,
- odwrotnie wkłada buty, bluzki, swetry, spodnie czy wybiera skarpetki nie do pary
- drażnią go metki, ubrania z golfem, szwy w skarpetkach woli nosić bluzy z długimi rękawami, obcisłe ubrania
- lubi mieć mocno zawiązane sznurowadła, ciasno zapięty pasek
- mówi niewyraźnie, niechętnie, mało
- źle toleruje wykonywanie czynności pielęgnacyjnych i higienicznych, np. mycie twarzy, smarowanie kremem, czyszczenie uszu, mycie zębów, obcinanie paznokci
- nie lubi zapachów, których inni nie zauważają
- często skarży się na hałasy, które nie przeszkadzają innym: dźwięk odkurzacza, suszarki, miksera, dzwonka w szkole itp.
- nie lubi dźwięków o wysokich tonach np. pisk dzieci czy odgłos hamulców tramwaju czy pociągu
- zwraca uwagę na dźwięki, których inni nie zauważają np. szelest liści, spadające krople deszczu, szum wentylatora lub rzutnika
- rzuca przedmiotami, stuka zabawkami, tupie podczas chodzenia
Agnieszka Kałuża-Horbaczewska
ul. Jaracza 11, 76-200 Słupsk
